ค่าสินไหมทดแทนเพื่อละเมิด

นักศึกษาวิชา น.๒๐๙ หลักกฎหมายแพ่ง สามารถเตรียมตัวเพื่อร่วมการศึกษา เรือง ค่าสินไหมทดแทนเพื่อละเมิด สำหรับวันจันทร์ที่ ๑๘ และ ๒๕ เมษายน ๒๕๕๙ ได้ด้วยการดำเนินการดังนี้

๑. ศึกษาตัวบทดังต่อไปนี้

(ก) ความหมายและหลักในการกำหนดค่าสินไหมทดแทนเพื่อละเมิด

มาตรา ๔๓๘ ค่าสินไหมทดแทนจะพึงใช้โดยสถานใดเพียงใดนั้น ให้ศาลวินิจฉัยตามควรแก่พฤติการณ์และความร้ายแรงแห่งละเมิด

อนึ่ง ค่าสินไหมทดแทนนั้น ได้แก่การคืนทรัพย์สินอันผู้เสียหายต้องเสียไปเพราะละเมิด หรือใช้ราคาทรัพย์สินนั้น รวมทั้งค่าเสียหายอันจะพึงบังคับให้ใช้เพื่อความเสียหายอย่างใด ๆ อันได้ก่อขึ้นนั้นด้วย

– ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์

(ข) ค่าสินไหมทดแทนเพื่อละเมิดสำหรับความเสียหายในกรณีต่างๆ

(๑) กรณีเสียหายถึงแก่ชีวิต

มาตรา ๔๔๓ ในกรณีทำให้เขาถึงตายนั้น ค่าสินไหมทดแทนได้แก่ค่าปลงศพรวมทั้งค่าใช้จ่ายอันจำเป็นอย่างอื่น ๆ อีกด้วย

ถ้ามิได้ตายในทันที ค่าสินไหมทดแทนได้แก่ค่ารักษาพยาบาลรวมทั้งค่าเสียหายที่ต้องขาดประโยชน์ทำมาหาได้เพราะไม่สามารถประกอบการงานนั้นด้วย

ถ้าว่าเหตุที่ตายลงนั้น ทำให้บุคคลหนึ่งคนใดต้องขาดไร้อุปการะตามกฎหมายไปด้วยไซร้ ท่านว่าบุคคลคนนั้นชอบที่จะได้รับค่าสินไหมทดแทนเพื่อการนั้น

มาตรา ๔๔๕ ในกรณีทำให้เขาถึงตาย หรือให้เสียหายแก่ร่างกายหรืออนามัยก็ดี ในกรณีทำให้เขาเสียเสรีภาพก็ดี ถ้าผู้ต้องเสียหายมีความผูกพันตามกฎหมาย จะต้องทำการงานให้เป็นคุณแก่บุคคลภายนอกในครัวเรือน หรืออุตสาหกรรมของบุคคลภายนอกนั้นไซร้ ท่านว่าบุคคลผู้จำต้องใช้ค่าสินไหมทดแทนนั้นจะต้องใช้ค่าสินไหมทดแทนให้แก่บุคคลภายนอกเพื่อที่เขาต้องขาดแรงงานอันนั้นไปด้วย

– ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์

(๒) กรณีเสียหายแก่ร่างกายหรืออนามัย

มาตรา ๔๔๔ ในกรณีทำให้เสียหายแก่ร่างกายหรืออนามัยนั้น ผู้ต้องเสียหายชอบที่จะได้ชดใช้ค่าใช้จ่ายอันตนต้องเสียไป และค่าเสียหายเพื่อการที่เสียความสามารถประกอบการงานสิ้นเชิงหรือแต่บางส่วน ทั้งในเวลาปัจจุบันนั้นและในเวลาอนาคตด้วยถ้าในเวลาที่พิพากษาคดี เป็นพ้นวิสัยจะหยั่งรู้ได้แน่ว่าความเสียหายนั้นได้มีแท้จริงเพียงใด ศาลจะกล่าวในคำพิพากษาว่ายังสงวนไว้ซึ่งสิทธิที่จะแก้ไขคำพิพากษานั้นอีกภายในระยะเวลาไม่เกินสองปีก็ได้มาตรา ๔๔๕ ในกรณีทำให้เขาถึงตาย หรือให้เสียหายแก่ร่างกายหรืออนามัยก็ดี ในกรณีทำให้เขาเสียเสรีภาพก็ดี ถ้าผู้ต้องเสียหายมีความผูกพันตามกฎหมาย จะต้องทำการงานให้เป็นคุณแก่บุคคลภายนอกในครัวเรือน หรืออุตสาหกรรมของบุคคลภายนอกนั้นไซร้ ท่านว่าบุคคลผู้จำต้องใช้ค่าสินไหมทดแทนนั้นจะต้องใช้ค่าสินไหมทดแทนให้แก่บุคคลภายนอกเพื่อที่เขาต้องขาดแรงงานอันนั้นไปด้วยมาตรา ๔๔๖ ในกรณีทำให้เขาเสียหายแก่ร่างกายหรืออนามัยก็ดี ในกรณีทำให้เขาเสียเสรีภาพก็ดี ผู้ต้องเสียหายจะเรียกร้องเอาค่าสินไหมทดแทนเพื่อความที่เสียหายอย่างอื่นอันมิใช่ตัวเงินด้วยอีกก็ได้ สิทธิเรียกร้องอันนี้ไม่โอนกันได้ และไม่ตกสืบไปถึงทายาท เว้นแต่สิทธินั้นจะได้รับสภาพกันไว้โดยสัญญาหรือได้เริ่มฟ้องคดีตามสิทธินั้นแล้ว

อนึ่ง หญิงที่ต้องเสียหายเพราะผู้ใดทำผิดอาญาเป็นทุรศีลธรรมแก่ตนก็ย่อมมีสิทธิเรียกร้องทำนองเดียวกันนี้

– ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์

(๓) กรณีเสียหายแก่เสรีภาพ

มาตรา ๔๔๕ ในกรณีทำให้เขาถึงตาย หรือให้เสียหายแก่ร่างกายหรืออนามัยก็ดี ในกรณีทำให้เขาเสียเสรีภาพก็ดี ถ้าผู้ต้องเสียหายมีความผูกพันตามกฎหมาย จะต้องทำการงานให้เป็นคุณแก่บุคคลภายนอกในครัวเรือน หรืออุตสาหกรรมของบุคคลภายนอกนั้นไซร้ ท่านว่าบุคคลผู้จำต้องใช้ค่าสินไหมทดแทนนั้นจะต้องใช้ค่าสินไหมทดแทนให้แก่บุคคลภายนอกเพื่อที่เขาต้องขาดแรงงานอันนั้นไปด้วย

มาตรา ๔๔๖ ในกรณีทำให้เขาเสียหายแก่ร่างกายหรืออนามัยก็ดี ในกรณีทำให้เขาเสียเสรีภาพก็ดี ผู้ต้องเสียหายจะเรียกร้องเอาค่าสินไหมทดแทนเพื่อความที่เสียหายอย่างอื่นอันมิใช่ตัวเงินด้วยอีกก็ได้ สิทธิเรียกร้องอันนี้ไม่โอนกันได้ และไม่ตกสืบไปถึงทายาท เว้นแต่สิทธินั้นจะได้รับสภาพกันไว้โดยสัญญาหรือได้เริ่มฟ้องคดีตามสิทธินั้นแล้ว

อนึ่ง หญิงที่ต้องเสียหายเพราะผู้ใดทำผิดอาญาเป็นทุรศีลธรรมแก่ตนก็ย่อมมีสิทธิเรียกร้องทำนองเดียวกันนี้

– ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์

(๔) กรณีเสียหายแก่ชื่อเสียง

มาตรา ๔๔๗ บุคคลใดทำให้เขาต้องเสียหายแก่ชื่อเสียง เมื่อผู้ต้องเสียหายร้องขอ ศาลจะสั่งให้บุคคลนั้นจัดการตามควรเพื่อทำให้ชื่อเสียงของผู้นั้นกลับคืนดีแทนให้ใช้ค่าเสียหาย หรือทั้งให้ใช้ค่าเสียหายด้วยก็ได้

– ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์

(๕) กรณีเสียหายแก่ทรัพย์สิน

มาตรา ๔๓๙ บุคคลผู้จำต้องคืนทรัพย์อันผู้อื่นต้องเสียไปเพราะละเมิดแห่งตนนั้น ยังต้องรับผิดชอบตลอดถึงการที่ทรัพย์นั้นทำลายลงโดยอุบัติเหตุ หรือการคืนทรัพย์ตกเป็นพ้นวิสัยเพราะเหตุอย่างอื่นโดยอุบัติเหตุ หรือทรัพย์นั้นเสื่อมเสียลงโดยอุบัติเหตุนั้นด้วย เว้นแต่เมื่อการที่ทรัพย์สินทำลาย หรือตกเป็นพ้นวิสัยจะคืน หรือเสื่อมเสียนั้น ถึงแม้ว่าจะมิได้มีการทำละเมิด ก็คงจะต้องตกไปเป็นอย่างนั้นอยู่เอง

มาตรา ๔๔๐ ในกรณีที่ต้องใช้ราคาทรัพย์อันได้เอาของเขาไปก็ดี ในกรณีที่ต้องใช้ราคาทรัพย์อันลดน้อยลงเพราะบุบสลายก็ดี ฝ่ายผู้ต้องเสียหายจะเรียกดอกเบี้ยในจำนวนเงินที่จะต้องใช้ คิดตั้งแต่เวลาอันเป็นฐานที่ตั้งแห่งการประมาณราคานั้นก็ได้

มาตรา ๔๔๑ ถ้าบุคคลจำต้องใช้ค่าสินไหมทดแทนเพื่อความเสียหายอย่างใด ๆ เพราะเอาสังหาริมทรัพย์ของเขาไปก็ดี หรือเพราะทำของเขาให้บุบสลายก็ดี เมื่อใช้ค่าสินไหมทดแทนให้แก่บุคคลซึ่งเป็นผู้ครองทรัพย์นั้นอยู่ในขณะที่เอาไป หรือขณะที่ทำให้บุบสลายนั้นแล้ว ท่านว่าเป็นอันหลุดพ้นไปเพราะการที่ได้ใช้ให้เช่นนั้น แม้กระทั่งบุคคลภายนอกจะเป็นเจ้าของทรัพย์หรือมีสิทธิอย่างอื่นเหนือทรัพย์นั้น เว้นแต่สิทธิของบุคคลภายนอกเช่นนั้นจะเป็นที่รู้อยู่แก่ตนหรือมิได้รู้เพราะความประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรงของตน

มาตรา ๔๔๒ ถ้าความเสียหายได้เกิดขึ้นเพราะความผิดอย่างหนึ่งอย่างใดของผู้ต้องเสียหายประกอบด้วยไซร้ ท่านให้นำบทบัญญัติแห่งมาตรา ๒๒๓ มาใช้บังคับ โดยอนุโลม

– ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์

(๖) อายุความ

มาตรา ๔๔๘ สิทธิเรียกร้องค่าเสียหายอันเกิดแต่มูลละเมิดนั้น ท่านว่าขาดอายุความเมื่อพ้นปีหนึ่งนับแต่วันที่ผู้ต้องเสียหายรู้ถึงการละเมิดและรู้ตัวผู้จะพึงต้องใช้ค่าสินไหมทดแทน หรือเมื่อพ้นสิบปีนับแต่วันทำละเมิด

แต่ถ้าเรียกร้องค่าเสียหายในมูลอันเป็นความผิดมีโทษตามกฎหมายลักษณะอาญา และมีกำหนดอายุความทางอาญายาวกว่าที่กล่าวมานั้นไซร้ ท่านให้เอาอายุความที่ยาวกว่านั้นมาบังคับ

– ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์

๒. ศึกษาเอกสารประกอบการศึกษาที่เกี่ยวข้อง

๓. ศึกษาสไลด์ เรื่อง ค่าสินไหมทดแทนเพื่อละเมิด

๔. ตอบคำถาม ดังต่อไปนี้

  • ตามนัยมาตรา ๔๓๘ วรรคสอง แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ “ค่าสินไหมทดแทน” หมายความว่าอย่างไร มีความสำคัญอย่างไร
  • ตามนัยมาตรา ๔๓๘ วรรคหนึ่ง แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ “สถานใด” หมายความว่าอย่างไร มีความสำคัญอย่างไร
  • ตามนัยมาตรา ๔๓๘ วรรคหนึ่ง แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ “เพียงใด” หมายความว่าอย่างไร มีความสำคัญอย่างไร
  • ตามนัยมาตรา ๔๓๘ วรรคหนึ่ง แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ “พฤติการณ์(แห่งละเมิด)” หมายความว่าอย่างไร มีความสำคัญอย่างไร
  • ตามนัยมาตรา ๔๓๘ วรรคหนึ่ง แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ “ความร้ายแรงแห่งละเมิด” หมายความว่าอย่างไร มีความสำคัญอย่างไร
  • ตามนัยมาตรา ๔๔๓ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บัญญัติให้ผู้เสียหายเรียกค่าสินไหมทดแทนในกรณีทำให้ถึงตายประการใดได้บ้าง
  • ตามนัยมาตรา ๔๔๕ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บัญญัติให้ผู้เสียหายเรียกค่าสินไหมทดแทนในกรณีที่ทำให้ถึงตายประการใดได้บ้าง
  • ตามนัยมาตรา ๔๔๔ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บัญญัติให้ผู้เสียหายเรียกค่าสินไหมทดแทนในกรณีที่ทำให้เสียหายแก่ร่างกายหรืออนามัยประการใดได้บ้าง
  • ตามนัยมาตรา ๔๔๕ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บัญญัติให้ผู้เสียหายเรียกค่าสินไหมทดแทนในกรณีที่ทำให้เสียหายแก่ร่างกายหรืออนามัยประการใดได้บ้าง
  • ตามนัยมาตรา ๔๔๖ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บัญญัติให้ผู้เสียหายเรียกค่าสินไหมทดแทนในกรณีที่ทำให้เสียหายแก่ร่างกายหรืออนามัยประการใดได้บ้าง
  • ตามนัยมาตรา ๔๔๕ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บัญญัติให้ผู้เสียหายเรียกค่าสินไหมทดแทนในกรณีที่ทำให้เสียเสรีภาพประการใดได้บ้าง
  • ตามนัยมาตรา ๔๔๖ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บัญญัติให้ผู้เสียหายเรียกค่าสินไหมทดแทนในกรณีที่ทำให้เสียเสรีภาพประการใดได้บ้าง
  • ตามนัยมาตรา ๔๔๗ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บัญญัติให้ผู้เสียหายเรียกค่าสินไหมทดแทนในกรณีที่ทำให้เสียหายแก่ชื่อเสียงประการใดได้บ้าง
  • ตามนัยมาตรา ๔๓๙ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บัญญัติให้ผู้เสียหายเรียกค่าสินไหมทดแทนในกรณีที่ทำให้เสียแก่ทรัพย์ประการใดได้บ้าง
  • ตามนัยมาตรา ๔๔๐ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บัญญัติให้ผู้เสียหายเรียกดอกเบี้ยไว้ประการใดบ้าง
  • ตามนัยมาตรา ๔๔๑ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บัญญัติให้บุคคลผู้ต้องชำระค่าสินไหมทดแทนหลุดพ้นความรับผิดไว้ประการใดบ้าง
  • ตามนัยมาตรา ๔๔๒ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บัญญัติเรืองใดไว้และบัญญัติว่าอย่างไร มีความสำคัญอย่างไร
  • ตามนัยมาตรา ๔๔๘ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บัญญัติเรื่องอายุความใช้สิทธิเรียกร้องค่าเสียหายอันเกิดแต่มูลละเมิดไว้อย่างไร สำคัญอย่างไร